📘 Σημειώσεις: Power Query, M και Advanced Editor
1. Τι είναι το Power Query
Το Power Query είναι ένα εργαλείο καθαρισμού και προετοιμασίας δεδομένων που υπάρχει μέσα στο Excel και στο Power BI.
Δεν αναλύει δεδομένα — τα προετοιμάζει: αφαιρεί στήλες, φιλτράρει γραμμές, διορθώνει τύπους, ενώνει πίνακες.
Το σημαντικό: κάθε φορά που πατάτε ένα κουμπί στο Power Query (π.χ. Remove Column, Filter, Change Type), δεν γίνεται κάτι μια φορά και τελείωσε. Το Power Query καταγράφει το κλικ ως βήμα και το αποθηκεύει σε μια λίστα που λέγεται Applied Steps (Βήματα που Εφαρμόστηκαν), στα δεξιά της οθόνης.
Όταν πατήσετε Refresh, το Power Query ξανατρέχει όλα τα βήματα από την αρχή, με τη σειρά.
Γι' αυτό λέμε ότι το Power Query είναι επαναλήψιμο: το κάνεις μια φορά, δουλεύει για πάντα.
🍳 Αναλογία: σκεφτείτε το σαν συνταγή. Κάθε κλικ είναι μια γραμμή στη συνταγή ("κόψε τα κρεμμύδια", "βάλε αλάτι"). Αν αλλάξετε μια γραμμή, αλλάζει το πιάτο — χωρίς να ξαναμαγειρέψετε από την αρχή.
2. Τι είναι το M
Το M (από το Mashup) είναι η γλώσσα προγραμματισμού στην οποία είναι γραμμένη αυτή η "συνταγή".
Κάθε φορά που κάνετε κλικ στο Power Query, το πρόγραμμα γράφει από πίσω μια γραμμή κώδικα M και την προσθέτει στα Applied Steps.
Δεν τη γράφετε εσείς. Το Power Query τη γράφει για εσάς. Αλλά μπορείτε να τη δείτε και να την αλλάξετε — και αυτό είναι το κλειδί για να λύσετε προβλήματα που το κλικ-κλικ δεν λύνει.
🎬 Αναλογία: σαν τους υπότιτλους σε μια ταινία. Βλέπετε την ταινία (τον πίνακα), αλλά από κάτω υπάρχει το κείμενο (ο κώδικας M) που λέει τι γίνεται. Συνήθως δεν το κοιτάτε — αλλά αν κάτι πάει στραβά, το ανοίγετε.
Σημαντικό: το M δεν είναι VBA, δεν είναι Python. Είναι δική του γλώσσα, απλή, με βήματα της μορφής let ... in.
Παράδειγμα μιας γραμμής M:
{"Order Date", type text}
Αυτό λέει: "Η στήλη Order Date είναι τύπου κειμένου (text)."
3. Τι είναι ο Advanced Editor
Ο Advanced Editor (Προηγμένος Επεξεργαστής) είναι το παράθυρο όπου βλέπετε και επεξεργάζεστε ολόκληρο τον κώδικα M του query σας.
Πού βρίσκεται: Προβολή - Πρόγραμμα επεξεργασίας για προχωρημένους
Τι κάνει: ανοίγει ένα παράθυρο με όλο τον κώδικα M — κάθε βήμα που έχετε κάνει, ως γραμμή. Εκεί μπορείτε να:
-
διαβάσετε τι έγινε σε κάθε βήμα,
-
αλλάξετε κάτι χειροκίνητα,
-
λύσετε προβλήματα που το κλικ-κλικ δεν λύνει.
🔍 Αναλογία: σαν το "View Source" (Προβολή πηγαίου κώδικα) σε μια ιστοσελίδα. Βλέπετε τη σελίδα κανονικά — αλλά αν πατήσετε View Source, βλέπετε τον κώδικα από πίσω. Ο Advanced Editor είναι το "View Source" του Power Query.
🛡️ Κανόνας ασφαλείας: αν κάτι σπάσει στον κώδικα, πατάτε Cancel — δεν χάνετε τίποτα. Το Power Query δεν εκτελεί τίποτα μέχρι να πατήσετε Done.
4. Γιατί τα χρειαζόμαστε στην άσκηση
Στην άσκηση θα προσπαθήσετε να αλλάξετε τον τύπο της στήλης Order Date σε Date (ημερομηνία).
Θα δοκιμάσετε πρώτα με απλό κλικ (Change Type). Θα αποτύχει — θα χάσετε γραμμές. Γιατί;
Επειδή το αρχείο Superstore έχει αμερικανικές ημερομηνίες (Μήνας/Ημέρα/Έτος, π.χ. 11/8/2016 = 8 Νοεμβρίου), ενώ το ελληνικό σύστημα τις διαβάζει ως Ημέρα/Μήνας/Έτος. Το απλό κλικ δεν σας αφήνει να πείτε "διάβασέ το αμερικάνικα".
Το σωστό κλικ όμως σας αφήνει:
Δεξί κλικ στη στήλη → Αλλαγή Τύπου → Χρήση τοπικών ρυθμίσεων...→ Τύπος Δεομένων: Ημερομηνία και Τοπικές Ρυθμίσεις: Αγγλικά (Ηνωμένων Πολιτειών).
Αυτό κάνει ακριβώς το ίδιο με το να γράψετε στον Advanced Editor:
❌ Λάθος: {"Order Date", type text}
✅ Σωστό: {"Order Date", type date}, "en-US"
Δηλαδή: κλικ και κώδικας M είναι το ίδιο πράγμα από δύο μεριές. Ο Advanced Editor είναι εκεί για να βλέπετε τι κάνατε, να διορθώνετε λάθη, ή να κάνετε κάτι που δεν έχει κουμπί.
| Τι αλλάζει | Γιατί |
|---|---|
type text → type date |
Λέει στο Power Query: "μετέτρεψέ το σε ημερομηνία" (όχι απλά κείμενο). |
, "en-US" |
Λέει: "διάβασέ το με αμερικανικό format (Μήνας/Ημέρα/Έτος)". |
Έλεγχος: μετά το Done, κοιτάξτε τα Applied Steps — το βήμα πρέπει να λέει type date. Και ο πίνακας πρέπει να έχει όλες τις γραμμές, χωρίς errors.
🛠️ Αν κάνατε λάθος κλικ
Πάτε στα Applied Steps (δεξιά στο Power Query Editor), βρίσκετε το λάθος βήμα, πατάτε το X δίπλα στο όνομά του → Delete.
Ο κώδικας M διορθώνεται μόνος του — η λάθος γραμμή εξαφανίζεται. Δεν χρειάζεται να ξαναρχίσετε το query.
5. Σύνοψη — 4 πράγματα να θυμάστε
| Έννοια | Τι είναι | Πού το βρίσκω |
|---|---|---|
| Power Query | Εργαλείο καθαρισμού δεδομένων | Excel / Power BI |
| Applied Steps | Η λίστα με τα βήματα που έχετε κάνει | Δεξιά στο Power Query Editor |
| M | Η γλώσσα πίσω από τα βήματα | Φαίνεται στον Advanced Editor |
| Advanced Editor | Παράθυρο που δείχνει όλο τον κώδικα M | Πάνω αριστερά στο Power Query Editor |
💡 Κανόνας: αν κάτι δεν λύνεται με κλικ, ανοίξτε τον Advanced Editor — η απάντηση είναι συνήθως εκεί.
➡️ Τώρα είστε έτοιμοι για την άσκηση
Ανοίξτε το αρχείο Superstore.csv στο Power Query και ακολουθήστε τις οδηγίες της άσκησης. Όταν φτάσετε στο βήμα με την Order Date, θυμηθείτε: Δεξί κλικ στη στήλη → Αλλαγή Τύπου → Χρήση τοπικών ρυθμίσεων...→ Τύπος Δεομένων: Ημερομηνία και Τοπικές Ρυθμίσεις: Αγγλικά (Ηνωμένων Πολιτειών)— ή, αν προτιμάτε, Advanced Editor → type date + "en-US". Και τα δύο δουλεύουν.